Data: 2020
Eragilea: Abadelaueta Elkartea
Zuzendaritza/Diseinua:
Josu Santamarina Otaola
Abadelaueta Elkartea
Ibilbidea:
1.- Harrobien aparkalekua
2.- Rekisterreta-Rekistineta
3.- Peña Txikita
4.- Oketa
5.- 3 herrien mugarria
6.- Lubakiak
7.- Mugarritik Askorrera
8.- Askorreko guardetxea
9.- Itzulera
1.- MURUKO HARROBIETAKO APARKALEKUA
(520709.87 m E 4761725.61 m N)
Lehenengo puntutik, harrobien goiko aparkalekua, 2. puntura, Rekisterretako kubora, bi bidetatik joan daiteke, bi bide horiek oso ohikoak baitira inguru horretan ibiltzen direnentzat: errazena pista nagusia da, Leisarandako larreetako txabolatik, Oketako bideak goialdean, eskuinera biratzen duen bideari jarraituz (521946.60 m E, 4762483.51 m N). Pista hasiera hau historikoki Zigoititik Ubidera doan bide nagusia izan da, Leisaranda edo Usterritzako txabolaren parean ezkerretara eta jaitsiera nabarmen batetik Ubidera garamatza. Bigarren bidea mendizaleagoa da. Leku beretik abiatzen da, baina metro gutxira, Azero-Mairu bidegurutzean, Umaran izeneko bidea hartzen du, pistaren eskuinaldetik (520553.41 m E, 4762127.86 m N), eta anfibioen ibilbideko seinaleei jarraituz pagadian gora igotzen da Leisarandako pistarantz.
2.- REKISTERRETA- REKISTINETA
(521776.35 m E, 4762461.86 m N)
Pistatik oso gertu, ehun bat metrora, Leisalandara doan bidean (Leisaranda, Elexalanda, Lisaranda) hormigoizko “Kuboa” ikusten da, metro gutxira. Gainean eraiki ziren egitura eta euskarriei esker, Ubideko bide zaharraren gainetik gerra-materiala kable baten bidez igotzeko erabili zen, Peña Txikita eta Oketa gaineraino.
3.-PEÑA TXIKITA
(522010.14 m E, 4762234.96 m N)
Hormigoizko “kubotik” oso gertu, pista nagusitik datorren ohiko bidea igarotzen da. Bertatik harri pilo bateraino iristen da eta ezkerretara hartzen da zuhaiztiaren goiko alderaino, meatzaritzako antzinako eremuraino. 200 bat metrora goiko “kuboraino” iristen da: Peña Txikita. Kablearen amaiera. Inguruak ikuskatuz gero, egituraren euskarriak, 30 bat metro beherago kablea bideratzeko zirrindola, burdina ateratzeko zuloak, zepa zatiak, errotarri bat… aurki daitezke.
4.-OKETA
(522465.87 m E, 4761920.46 m N)
Bidean atzera egin eta Oketara igotzeko bidea hartu, goraino.
Gailurra oso gune gotortua eta garrantzitsua izan zen Zigoitiaren defentsan. Indusketa arkeologikoak egin dira 2020ko udan. Lubakiak kilometro batzuetan, tontorra inguratzen duten hogei txabola baino gehiago, tiro-lekuak…
Alde batetik, egitura guztien jasotze topografikoa eta erregistro zehatza egin da. Mendiaren gailurrean ikus daitezke. Horrek esan nahi du hamarnaka metro lubaki zerrendatu, argazkiak atera eta kartografiatu behar izan direla, erdi zulatutako tropen hainbat aterpe eta harrizko txabola ugari. Azken elementu hori da, beharbada, Oketako deigarriena: indar errepublikarrek txabola eta parapeto ugari, mendi honen ezaugarri den hareharria erabiliz. Horrela, erabili eta zortzi hamarkada baino gehiagora, 1936tik 1937ra bitarteko negu gogorrean, eta 1.000 metroko altitudean “miliziano herrixka” oso bat aurkitzen dugu. Harrizko herrixka bat, arkaikoa, ia Burdin Aroko herrixka bat balitz bezala, baina kaleen ordez lubakiak eta haien etxebizitzak mendiaren iparraldeko aldean daude, logikarik gabe eguraldiari dagokionez,baina zentzuzkoa gerrari dagokionez.
Bestalde, hiru zundaketa egin dira, gune interesgarri honetako hiru multzo ezberdinetan. Jarraitu irakurtzen…
5.-HIRU HERRIEN MUGARRIA
(523494.88 m E, 4761302.63 m N)
Gailurraren ondoko txabola zirkulua inguratuz Etxaguengo albo bidea hartuko dugu eta anfibioen babesleku batera iritsiko gara. Ondoan zuhaixka baten ondoan mugarri zahar eta berriak arkituko ditugu. Mugarri horiek Etxaguen, Akosta eta Zestafe mugatzen dituzte. Ekialdera abiatu eta ibilbide zirkularra egingo dugu puntu honetara itzultzeko.
6.-LUBAKI GUNEA
(523824.98 m E, 4761300.44 m N)
Iritsi behar dugu lubakia linea batekin gurutzatu arte. Lubakia jarraitu altura galdu gabe hasieran. Tartean, lubakiak, tiro lekuak, babes guneak daude eta berantza joko dugu harrizko pareta baten ondotik. Oso gertu ikusten dira txabola eta harrizko zirkulu bat, erdian zutik dagoen harri batekin: “monumentua” deitzen diogu, zer den zehatz-mehatz ez badakigu ere. Atzera egin bideraino eta jarraitu beste aldera lubakitik harriz egindako aterpe luzeska bateraino. Atzera egin bideraino eta berriz gora egin 5. punturaino.
7.- MUGARRITIK ASKORRERA
(522480.14 m E, 4760562.97 m N)
Etxaguengo bidea hartu Eskor pinadiaren sarreraraino, anfibioen eta Errotarrien seinale batzuetaraino. Eskuinera eta gorantza jarraitu seinaleak jarraituz, eta bostgarrena igaro eta berehala, larreak amaitzen diren tokian, pinadian sartu ezkerretik.
8.-ASKORREKO GUARDETXEA
(522117.74 m E, 4760713.93 m N)
Pinadian sartu eta gutxira, 100 bat metrora, ezkerrera hartu behar de puntu txuriz markatuta dauden pinuetan lubakiekin jarraitzeko eta “adreiluen gunea” ikusteko. Atzera egin bideraino.
Behin bidean, segi gorantz beste 100 metrotan eta ezkerrera hartu berriro. Egin beherantz eta txuriz markatutako bi pinuen artean harri multzo bat dago. Jo pinu markatuek gidatzen duten “bidetik” beste harri multzo bateraino bidegurutzean. Bigarren bidetik egin behera beste 100 bat metro
Bide ondoan daude guardetxearen pareta zaharrak, baina sastrakek ezkutatzen dute, neurri handi batean. Gerra garaian bota omen zuten beste batzuekin batera (urtegikoa edo Berretingoa).
9.-ITZULERA
Bidera atera eta berantza hartu. Pinadia amaitzen denean, eskuinera egin bidetik, berriro ere pinadiaren ertzetik, Laminatxe harrobira iritsi arte, aparkalekutik oso gertu.
